روزنامه فرهنگی،اجتماعی،سیاسی،اقتصادی و ورزشی

زاینده رود

در بحبوحه گرانی کاغذ، 184 هزار تن کاغذ وارد شده با ارز دولتی ناپدید شد؛

صنعت نشر زیر منگنه

کد خبر : 10021
۱۳۹۷/۱۲/۲۴ - ۱۴:۴۵
طی هفته های اخیر تامین کاغذ، وضعیت بحرانی داشته است. در شرایطی که حیات روزنامه ها و مجلات کشور به این کالا وابسته است و در آستانه عید، صنعت چاپ کشور بیش از هر زمان دیگری به کاغذ برای تامین نیاز بازار احتیاج دارد، کاغذ به کالایی نایاب تبدیل شده است. کاغذ، از جمله کالاهایی است که از ابتدای امسال تا کنون با چندین نوبت تورمی مواجه بوده است.
قیمت هر بند کاغذ از آغاز سال جاری تاکنون ۴۶۳ درصد رشد داشته این مسئله در حالی است که همواره کاغذ در لیست ارز بگیران دولتی قرار داشته و دولت تا تیر ماه، نزدیک به ۱۳۳ میلیون یورو ارز دولتی برای واردات انواع کاغذ تخصیص داده است ؛اما گرانی ها و کمبودها نشان از نوعی موازی کاری و رانت خواری در این بازار دارد.
چرا کاغذ گران شد؟
بررسی‌ها نشان می دهد که افزایش قیمت کاغذ دو دلیل داشته است؛ نخست افزایش قیمت کاغذ در سطح جهانی و دلیل دوم افزایش قیمت کاغذ در سطح داخلی. در سطح جهانی، میزان مصرف کاغذ در سال‌های اخیر افزایش یافته و همین باعث شده تا تقاضا برای مواد اولیه یا همان خمیر کاغذ رشد داشته باشد. از آنجا که طبق آمار منتشره از سوی انجمن‌های تولیدکننده کاغذ در آمریکا، میزان تولید خمیر کاغذ در جهان اکنون در پایین‌ترین سطح خود طی دو دهه گذشته قرار گرفته است، مازاد تقاضا برای خمیر کاغذ موجبات رشد قیمت آن و متعاقبا رشد قیمت کاغذ را فراهم کرده است. در سطح داخلی نیز در سال جاری جهش قیمت ارز موجبات افزایش قیمت کاغذ را فراهم کرد. این در حالی است که دولت با تخصیص ارز تلاش کرد تا قیمت کاغذ را مهار کند.فهرست اولیه منتشر شده توسط ارز‌های دولتی تخصیص یافته توسط بانک مرکزی در دهم تیر ماه سال جاری نشان می‌داد، در مجموع ۲۰۳ شرکت واردکننده کاغذ ۱۳۳ میلیون یورو ارز دولتی برای واردات کاغذ تحریر، گلاسه، مقوایی و کاغذ روزنامه دریافت کرده اند. از این میزان در مجموع ۳۴ میلیون و ۲۵۴ هزار و ۳۵۳ یورو ارز دولتی برای واردات کاغذ روزنامه به ۲۳ شرکت تخصیص داده شده بود.
بازی ارز و کاغذ
اینکه ارزهای دولتی سر از چه بازارهایی درآورند، معمای مجهولی است که هر از چند گاهی با رسوا شدن یک سلطان رانت خوار بخشی از آن رونمایی می شود. به نظر می رسد پس از سکه و شکر و ... حالا نوبت سلطان کاغذ رسیده که با رانت خواری و عدم توزیع و واردات در بازار کاغذ بر موج گرانی ها سوار شود. یکی از اصلی ترین علل کمبود کاغذ در بازار این است که اصولا با ارزهای تخصیصی دولت اصلا کاغذ وارد بازار نشده است هنگامی که این فهرست ارزبگیران دولتی منتشر شد، مصرف کنندگان، واردکنندگان و فعالان حوزه کاغذ اعلام کردند تا پیش از این بسیاری از این شرکت‌ها در حوزه کاغذ فعال نبوده اند و به نظر می‌رسد نوعی سوءاستفاده از شرایط موجود پیش آمده است. سیدحسن میرباقری، رییس انجمن واردکنندگان کاغذ و مقوا نیز طی مصاحبه‌ای اعلام کرد: بیش از ۹۰ درصد این شرکت‌ها، عضو انجمن نیستند و می‌توانم به جرأت بگویم که ۸۰ درصد آن‌ها را با وجود سابقه چندین ساله در حوزه کاغذ اصلا نمی‌شناسم. وی در ادامه ضمن اشاره به برخی مبالغ که به صورت ارز دریافت شده است، گفت: ۵ میلیون یوور، رقمی است که به هیچ وجه در بازار کاغذ طبیعی نیست، چرا که وقتی از ۵ میلیون یورو حرف می‌زنیم یعنی تناژ بسیار بالای کاغذ که معمولا در کار ما مرسوم نیست. به هر حال در ثبت سفارش هر کالایی عرفی حاکم است، این حجم از ثبت سفارش در کار ما متداول نیست. بررسی نشان می دهد که حدود ۶۷ درصد (۲۲.۸ میلیون یورو) از ۳۴.۴ میلیون یورو ارز دولتی تخصیص یافته برای واردات روزنامه متعلق به دو شرکت هانا تجارت پرلیت و صنعت ساحل پرشیا بوده است. قیمت هر تن کاغذ با کیفیت خوب روزنامه ۷۰۰ یوروست که با ۲۲.۸ میلیون یورو امکان واردات ۳۲.۵ هزار تن کاغذ روزنامه بوده است. این میزان مصرف حداقل سه ماه مطبوعات کشور بوده که قرار شده توسط این دو شرکت وارد شود.بررسی‌ها نشان داد، هیئت مدیره این دو شرکت از یک خانواده بوده اند. محمدرضا جان محمدی، مدیرعامل شرکت هانا تجارت و حمیدرضا جان محمدی، مدیرعامل شرکت صنعت پرشیا دو برادر هستند و فرهاد بی طمع خمیران در هر دو شرکت عضو هیئت مدیره است. جالب اینجا بود که هیچ یک از این اشخاص در حوزه کاغذ تا زمان انتشار این فهرست فعالیتی نداشتند. شرکت هانا تجارت در سال ۸۹ با صد هزار تومان سرمایه و با هدف فعالیت عمرانی و راه سازی تاسیس و در سال ۹۵ به برادران جان محمدی واگذار شده بود. جست وجو‌ها نشان داد که این دو شرکت وجود خارجی نداشتند. بعدها مشاور رییس جمهور اعلام کرد که این دو شرکت اصلا وجود خارجی نداشته اند. در جدیدترین ماجرای مربوط به کاغذ، هومان حسن پور رییس اتحادیه ناشران و کتاب‌فروشان تهران طی یک نشست خبری در ۲۰ اسفند ۱۳۹۷ با اشاره به واردات ۲۰۰ هزار تن کاغذ با ارز دولتی در سال ۹۷، گفت: از این میزان تنها ۱۴ هزار تن توزیع شده و در خصوص گم شدن ۱۸۴ هزارتن باقی مانده، هیچ فردی پاسخگو نیست.
روزنامه هایی که آب می رود
بحران کاغذ نه تنها انتشاراتی‌های کتاب که بسیاری از روزنامه‌ها را نیز فلج کرده است. با نگاهی کلی به نحوه چاپ و توزیع مطبوعات طی یک سال گذشته در می‌یابیم که بسیاری از روزنامه‌ها از شمارگان و تعداد صفحات خود کاسته‌اند. این رویکرد روزنامه‌ها را می توانی اقدامی برای حفظ بقا تعبیر کرد. بسیاری از روزنامه ها امسال ویژه نامه عید نداشتند و مشخص نیست که بعد از عید در صورت تداوم این بحران امکان ادامه حیات داشته باشند یا باید به خاطره ها بپیوندند.
نویسنده : مرضیه محب رسول