روزنامه فرهنگی،اجتماعی،سیاسی،اقتصادی و ورزشی

زاینده رود

مروری بر مهم ترین اتفاقات سال سیاسی سال 97

سال سخت سیاست

کد خبر : 10059
۱۳۹۷/۱۲/۲۷ - ۱۴:۱۱
سال پر از حادثه 97 به پایان خود نزدیک شده است؛ سالی پر از سختی ها و اتفاقات تلخ. از حادثه های تروریستی در شرق و جنوب کشورمان گرفته تا مشکلات شدید معیشتی و اقتصادی که سخت تر از هرسالی خود را نشان داد.
ابتدای سال(اردیبشهت ماه) را با خروج آمریکا از برجام آغاز کردیم. ترامپ به وعده ای که داده بود، عمل کرد. قول داده بود توافق هسته ای را پاره می کند. رییس جمهوری که نشان داده به هیچ عهد و توافقی پایبند نیست، روی این یکی هم نماند. آمریکا رسما از توافق هسته ای خارج و اعمال دور تازه تحریم ها آغاز شد. واکنش ایران به خروج آمریکا از برجام، ماندن در برجام بود. ایران اعلام کرد تا زمانی که منافعش در این توافق بدون آمریکا و با حضور اروپایی ها تامین شود، در برجام باقی می ماند. از آن زمان، اروپایی ها قول همکاری دادند. قرار بود نبود آمریکا جبران شود. کانال های تبادل مالی راه اندازی شده و راه هایی برای دورزدن تحریم های ظالمانه آمریکا اندیشیده شود. اروپایی ها اما معطل کردند. تا آخرین ماه های سال ، ایران منتظر اقدام عملی اروپا در این زمینه بود. «اینستکس» راه اندازی شد ؛ اما خواسته های ایران در توافق جدید ایران و اروپا به طور کامل محقق و لحاظ نشده بود.
مثلثی که اضلاع نامتساوی دارد!
دوران پساداعش در سوریه و سهم خواهی کشورهای درگیر در جنگ داخلی این کشور و مذاکرات سه جانبه  کشورهای ایران، روسیه و ترکیه بر سر چگونگی پیش بردن روند صلح در این کشور جنگ زده، از دیگر اتفاقات سال 97 بود. سه دوره نشست در سوریه، ترکیه و تهران که قاب تصاویر مشترکی از اردوغان، پوتین و روحانی را شکل داد و لبخندهایی که رو به دوربین می زدند و وعده هایی که درباره اتفاقات خوب در سوریه می دادند. در پایان امسال اما آنچه رسانه های بین المللی درباره آن نوشتند، از ایجاد شکاف و اختلافات بین اضلاع مثلث درگیر در سوریه حکایت داشت، به ویژه گمانه زنی هایی درباره ایجاد اختلاف بین ایران و روسیه شکل گرفت و با به میان آمدن پای نتانیاهو و اسراییل و تلاش نخست وزیر اسراییلی برای نزدیک تر شدن به روسیه، قوت هم گرفت. رسانه ها از نفوذ اسراییل و هماهنگی با روسیه برای حمله به پایگاه های ایران در سوریه خبر می دادند.

پایان امید
امید به اروپایی ها هم بی فایده بود. همان که رهبر انقلاب هم بارها گفته بودند. تجربه نشان داد اروپایی ها قابل اعتماد نیستند و حاضر نمی شوند به خاطر ایران، آمریکا را کنار بگذارند. واکنش های سینوسی وار یکی مثل رییس جمهور جوان فرانسه در قبال برجام و ایران، مصداقی عینی از همین بی اعتمادی بود. «مکرون» از سویی از لزوم ادامه دادن برجام حرف می زد و از سویی دیگر، ایران را تهدید می کرد و پا را از حد فراتر گذاشته و درباره سیاست های موشکی ایران اظهارنظر می کرد و «باید» و «نباید» تعیین می کرد!
«اینستکس» قرار بود منجی برجام باشد و کانالی برای تبادل مالی میان ایران و اروپا. اما پس از آن که از مفاد INSTEX رونمایی شد، بسیاری معتقد بودند نمی شود امیدی به آن  داشت. در این میان وزیر امور خارجه کشورمان هم بارها تایید و تکرار کرد که اروپایی ها در جبران خروج آمریکا از برجام و ادامه برجام و حمایت از ایران در برجام و به طور کلی مبادله با ایران، تعلل می کنند و همه چیز به کندی پیش می رود و لازم است اقدامات عملی جدی و محسوس در این باره صورت بدهند . با این حال اروپا مدام دست دست می کرد و هنوز هم می کند. شاید منتظر تعیین تکلیف FATF در ایران بود.

بازی دلار با بازار
سیاست ایران امسال بیش از هرچیز تحت الشعاع مشکلات اقتصادی و تحریم های آمریکا بود ؛ تحریم هایی که کم کم روی ارکان مختلف اقتصادی کشورمان اثر گذاشت و البته هرچند مسئولان در مصاحبه های مختلف تلاش می کردند با آرام نشان دادن اوضاع، به مردم امید ببخشند اما تنگناهای اقتصادی و سیاست های تحریمی ظالمانه از سوی آمریکا و البته ملتهب شدن ناگهانی بازار ارز و سکه و دلار در کشورمان، موجی از نگرانی و به تبع آن بالارفتن ناگهانی قیمت ها و مشکلات معیشتی و اقتصادی را به دنبال داشت. سوء مدیریت ها و ناکارآمدی ها و ناتوانی دولت در کنترل بازار و دلار، اوضاع را چنان بر مردم تنگ کرد که ناآرامی هایی را هم در سراسر ایران به دنبال داشت. تیرماه امسال بود که اعتراضات مردمی با هدف اعتراض به مشکلات اقتصادی شکل گرفت. اعتراضاتی که با دخالت اپوزیسیون و برخی عوامل کشورهای بیگانه رنگ و بوی سیاسی هم گرفت .
قیمت دلار از 4200 به حدود 20 هزارتومان رسید و دولت و مسئولان دست اندرکار، «نظاره گر» بودند. همین افزایش قیمت دلار، بالارفتن چندبرابری قیمت ها را به دنبال داشت. پس از مدتی با راهکارهایی که دولت در نظر گرفت و برخی جابه جایی ها، کم کم آرامش به بازار برگشت و قیمت دلار به حدود ده هزار تومان رسید. معاون اول رییس جمهور گفت که قیمت دلار دولتی 4200 است؛ اما مشاهدات میدانی در بازار چیز دیگری می گفت. دلار در بازار آزاد تا 12 و یا 13 هزارتومان هم معامله می شد. در این میان اخبار و افشاگری هایی هم درباره سازمان ها و افرادی که دلار دولتی گرفتند تا واردات انجام دهند و کالای دیگری وارد کردند یا با دلار 4200 تومانی وارد کردند و با دلار بازار آزاد فروختند، به گوش رسید که مردم را عصبانی تر هم می کرد.
هرچند قیمت دلار تا حدودی پایین آمد؛ اما افزایش قیمتی که در زمان بالارفتن قیمت دلار ایجاد شده بود، ادامه پیدا کرد و با موجی از گرانی های سرسام آور و احتکار و کمبود کالاهای اساسی مورد نیاز مردم مواجه شدیم. مردمی که زیر بار گرانی ها کمر خم کرده بودند و در این میان ژن خوب ها و آقازاده ها در ینگه دنیا  مشغول خوش گذرانی بودند و پدران شان هم این سوی آب اینجا در کشورمان از لزوم مقاومت مردم و تحمل آنها حرف می زدند!
«اشرافی‌گری» و زندگی تجملی برخی مسئولان در سالی که گذشت، با واکنش منفی و شدید رسانه ها و مردم روبه رو شد. نقش اثرگذار رسانه ها در افشای برخی موارد درباره اشرافی‌گری برخی مسئولان هم قابل توجه بود. نقشی که تخریب ویلای غیرقانونی ساخته شده دختر وزیر سابق در لواسانات و پس گرفتن ویلای چندهزار متری آن یکی مسئول سابق در همین منطقه را به دنبال داشت. ویلایی که باید سال ها قبل پس داده می شد.


مناقشه  FATF
و اما FATF؛ بزرگ ترین مناقشه سیاسی ماه های اخیر در ایران شاید همین لوایح چهارگانه جنجالی بود؛ لوایحی که میان  مجلس، شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام ، مرتبا در حال رفت و برگشت بود. پس از تصویب در مجلس، برای تایید به شورای نگهبان رفت. شورای نگهبان اما بر سر دو لایحه CFT و پالرمو که جنجالی ترین لوایح FATF بودند، با مجلس به توافق نهایی نرسید و آن را با چندمورد ایراد گرفتن، به مجلس برگرداند. در موارد ایرادگرفته شده توسط شورای نگهبان هم، مجلس چندمورد را قبول و چندمورد را رد کرد تا درنهایت سرنوشت شان به مجمع تشخیص مصلحت نظام کشیده شود. CFT و پالرمو برای تعیین تکلیف نهایی به مجمع رفتند. مجمع در این هنگام رییس خود (آیت اله هاشمی شاهرودی) را به علت بیماری از دست داد و در گیر و دار فوت آیت اله و زمزمه ها درباره آمدن آیت اله آملی لاریجانی به جای هاشمی شاهرودی بودیم. مجلسی ها در اعتراض به ورود هیئت عالی نظارت به تعیین تکلیف FATF واکنش هایی داشتند. علی مطهری معتقد بود ورود این هیئت، نوعی «بدعت» است و مجمع تشخیص نمی تواند وارد حوزه قانونگذاری شود. سخنگوی مجمع اما نظر دیگری داشت و در نهایت هم ، همه منتظر تعیین تکلیف CFT و پالرمو در مجمع تشخیص مصلحت نظام ماندند و تا آخرسال هم تکلیف مشخص نشد.  جلسات مجمع هر شنبه برگزار و بدون نتیجه دراین باره پایان می یافت و وعده تعیین تکلیف نهایی احتمالی در جلسه بعدی داده می شد. در یکی از جلسات «ظریف» هم حضور پیدا کرد و تصویر خسته و بی رمق او در حالی که دست زیر چانه گذشته و سر را پایین انداخته بود، مورد توجه قرار گرفت.  چالش تمام نشدنی FATF شاید در سال جدید پایانی داشته باشد. پایانی که بنا به دیدگاه موافقان و مخالفان، می تواند «خوش» یا «ناخوش» باشد اما درنهایت یک پایان تلخ، بهتر از تلخی بی پایان است!


بزرگ ترین شوک خبری سال
و اما قطعا یکی از مهم ترین اخبار سیاسی سال 97؛ استعفای خبرساز «محمدجواد ظریف» بود که چندساعت پس از سفر به شدت محرمانه و اطلاع رسانی نشده «بشار اسد» به ایران صورت گرفت.
«اسد» روز ششم اسفندماه با یک هواپیمای ایرانی، دمشق را به شکلی کاملا محرمانه، همراه با سردار سلیمانی به مقصد تهران ترک کرده بود. موضوع سفر رییس‌جمهوری سوریه از مدت‌ها قبل در دستور کار بود؛ اما روز و ساعتش به شدت سری نگه داشته می‌شد و شاید کمتر از انگشتان یک دست می‌دانستند که او چه زمانی به تهران خواهد آمد. خبر ندادن به «وزیر خارجه» دلخوری «ظریف» و استعفای شبانه او را به دنبال داشت.  او با انتشار پستی در صفحه اینستاگرام خود ضمن تبریک روز مادر نوشت: «از بزرگواری مردم عزیز و دلاور ایران و مسئولین محترم در ۶۷ ماه گذشته بسیار سپاسگزارم. از ناتوانی برای ادامه خدمت و تمام کاستی‌ها و کوتاهی‌ها در دوران خدمت صمیمانه پوزش می‌خواهم.»  این پست که خبر از استعفای آقای وزیر می داد، بازتاب بسیار گسترده ای در رسانه های دنیا داشت و با واکنش های بسیاری مواجه شد. ظریف دلخور بود که چرا نهاد ریاست جمهوری او را در جریان سفر رییس جمهور سوریه قرار نداده و معتقد بود این امر باعث خدشه دار کردن او به عنوان زیر امور خارجه جمهوری اسلامی شده است. نهاد ریاست جمهوری و در  رأس آنها «واعظی» مدعی شدند که همه چیز به خاطر یک «ناهماهنگی» رخ داده است. نمایندگان مجلس، چهره های سیاسی ازهر دو طیف اصولگرا و اصلاح طلب و البته مردم، خواهان ماندن «ظریف» و پس گرفتن استعفا شدند. تلاش ها و رایزنی ها برای متقاعدکردن او به ماندن آغاز شد و درنهایت با مخالفت رییس جمهور با این استعفا، داستان خاتمه پیدا کرد. برخی رسانه ها نوشتند رهبری این استعفا را در شرایط کنونی به «مصلحت» ندانسته اند.

جنجال خاشقجی
و اما قتل «جمال خاشقجی» روزنامه نگار سرشناس سعودی هم از جمله اتفاقات مهم و پرسر و صدای سال بود. هرچند ایران ترجیح داد در این پرونده، واکنش پررنگی نداشته باشد و بیشتر به محکوم کردن حادثه پرداخت؛ اما کشورهای دنیا و به ویژه ترکیه واکنش تند و تیز و سختی نسبت به مفقود شدن ناگهانی ستون نویس واشنگتن پست نشان دادند و موجی از تهدیدها علیه حکومت سعودی آغاز شد. خاشقجی، برای پیگیری کارهای مربوط به ازدواج سومش به کنسولگری عربستان در ترکیه رفت؛ اما دوربین هایی که ورود او را ضبط کردند، هیچ تصویری از خروج خاشقجی نداشتند. اخبار اولیه از کشته شدن خاشقجی درون کنسولگری حکایت داشت. دولت ترکیه هم مدعی شد شواهدی در دست دارد که نشان می دهد این روزنامه نگار که نامش در لیست سیاه «بن سلمان» هم بود، پس از یک مشاجره شدید به طرز وحشیانه ای بدنش مثله شده و سپس ناپدید شده است. نگاه ها به سمت بن سلمان برگشت. دولت سعودی اما برای تبرئه خود تمام راه ها را امتحان کرد؛ از انکار ماجرا گرفته تا تهدید! بن سلمان منزوی شد. سران کشورهای دنیا دیدارهای خود با او را یکی یکی لغو کرده یا در نشست هایی که او حضور داشت، حاضر نمی شدند. تهدیدات ترکیه ادامه داشت. شواهد تازه هرروز بر معمای این قتل اضافه می کرد. چرایی قتل، نحوه قتل، سرنوشت جسد پس از قتل و چندنفری که وارد کنسولگری شده ، با خاشقجی درگیر شده و سپس خارج شده بودند در حالی که خاشقجی هیچ گاه با پای خود از آن کنسولگری بیرون نیامد. داستان این روزنامه نگار تا مدت ها اذهان و افکار عمومی را به خود مشغول کرده بود. حالا در پایان سال، از آن همه التهاب کاسته شده؛ اما هنوز کسی نمی داند دقیقا چه بر سر جنازه جمال خاشقجی آمد. آخرین خبر این بود که جسد را در اسید سوزانده اند!

یاوه گویی  نتانیاهو
درگیری لفظی ایران و اسراییل در سال 97 نیز ادامه پیدا کرد. «نتانیاهو» در مجمع عمومی سازمان ملل، بازهم از شعبده بازی های خود رونمایی کرد. او یک نقشه هوایی از یک مکان در تهران، به حضار نشان داد و مدعی شد نقشه یک شهر موشکی زیرزمینی است! مکان ادعایی نتانیاهو بلافاصله توسط اهالی همان محل شناسایی شد و مشخص شد یک قالیشویی در دورقوزآباد تهران است!  فاز دیگری از درگیری ها در سوریه جریان داشت. حملات گاه و بیگاه به مواضعی که اسراییل مدعی بود مواضع و پایگاه های نظامی ایران در سوریه است که مورد تهاجم با موشک های سطح به سطح اسراییلی قرار گرفته است، بر شدت درگیری ها افزود. فرماندهان نظامی ایران پاسخ یاوه گویی ها و تهدیدات اسراییلی ها را می دادند و نتانیاهو کارش به جایی رسید که در حاشیه نشست ورشو در لهستان، علنا از «جنگ با ایران» سخن گفت. نشستی که محلی برای اتخاذ مواضع ضد ایرانی و رونمایی از نزدیک ترشدن اعراب به اسراییل بود!

سال «استیضاح» و «استعفا»
اما امسال، سالی پر استیضاح برای مجلس و دولت بود. وزرای کابینه روحانی یکی یکی به مجلس فراخوانده می شدند یا برای پاسخگویی به سوالات و یا جهت استیضاح. وزیر کار، اقتصاد و نیرو و راه و شهرسازی چهار وزیری بودند که بیشترین استقبال از استیضاح آنها صورت گرفت. درنهایت هم وزرای کار و اقتصاد استیضاح شدند و وزیر راه هم پس از مدت ها کشمکش و تهدید به استیضاح و در آستانه استیضاح، استعفا داد و خودش کنار رفت. وزیر بهداشت هم از جمله کسانی بود که امسال از قطار دولت بدون سخنگوی روحانی پیاده شد. «نوبخت» سخنگوی دولت یازدهم و دوازدهم هم پس از فشارهای زیادی که برای برکناری او از ریاست سازمان برنامه و بودجه از سوی اهالی اقتصاد و سیاست و حتی مردم وجود داشت، درنهایت از سمت سخنگویی عزل شد! و دولت های ماه هاست بدون سخنگو به کار خود ادامه می دهد.

داستان تلخ ترور
حوادث تروریستی، امسال هم گریبان کشورمان را گرفت و درست در روزی که نشست ضد ایرانی «ورشو» با محوریت «پیگیری روند صلح در جهان و به ویژه خاورمیانه» در حال برگزاری بود و «نتانیاهو» و «پمپئو» درباره «صلح» و خطر ایران برای خاورمیانه افاضات کرده و ادعاهای مضحک درباره حمایت کشورمان از تروریست مطرح می کردند، اینجا در ایران، در خاش؛ 27 پاسدار لشکر امام حسین(ع) اصفهان در حمله ای تروریستی که جیش الظلم مسئولیت آن را بر عهده گرفت، به خون تپیدند . چندماه قبل تر، درست در اولین روز از هفته دفاع مقدس (31 شهریورماه) تروریست ها به رژه نیروهای مسلح در اهواز حمله کرده و تعدادی از مردم و نیروهای مسلح را به شهادت رساندند. تصاویر به خون نشستن «محمدطاها»ی چهارساله، دنیا را در بهت فرو برد و آن طرف عده ای اپوزیسیون و ضدانقلاب ، با سخنگوی این گروهک تروریستی، گفت و گوی زنده  انجام دادند.



 
نویسنده : زینب ذاکر