روزنامه فرهنگی،اجتماعی،سیاسی،اقتصادی و ورزشی

زاینده رود

پربازدیدترین اخبار

اصفهان در خطر است؛ تالاب گاوخونی را دریابید!

کد خبر : 2865
۱۳۹۵/۱۱/۱۳ - ۱۵:۳۱
تالاب بین المللی گاوخونی دارای پتانسیل بالایی برای بروز ریزگردهای سمی و نمکی است و به گفته کارشناسان، قبل از اینکه شهر زیبا و تاریخی اصفهان به اهواز دیگری تبدیل شود، باید به احیای تالاب و حوضه آبخیز رودخانه زاینده رود اقدام کنیم.
به گزارش ایرنا، تالاب بین المللی گاوخونی مدت‌هاست که در انتظار رسیدن آب به بستر خشک خود لحظه شماری می‌کند؛ اما گویا قرار نیست دامن این تالاب از مایه حیات، تر شود.
کارشناسان معتقدند تالاب گاوخونی هنوز فعال نشده است یعنی نمی توان در حال حاضر آن را به چشم منشأ ریزگردها نگاه کرد؛ اما پتانسیل فعال شدن در آن وجود دارد چون اگر به مدت طولانی آب به بستر تالاب وارد نشود، به طور کامل رطوبت خود را از دست می دهد و در این هنگام چشمه‌های ریزگردها فعال می شود که دیگر قابل کنترل نخواهد بود.
از سوی دیگر به علت اینکه سالیان سال در بالادست این تالاب و کنار زاینده رود به عنوان منبع اصلی تامین کننده آب تالاب گاوخونی، کشاورزی صورت می گرفت از این رو بستر تالاب حاوی فلزات سنگین مانند کادمیوم، روی و مقدار کمی سرب است که در صورت فعال شدن تالاب، با حجم زیادی از ریزگردهای سمی مواجه می شویم که علاوه بر اینکه اصفهان را تحت تاثیر قرار می دهد، به اراک و حتی تهران نیز خواهد رسید.
بر این اساس اداره کل محیط زیست استان تهران طرحی را با عنوان بررسی اثرات زیست محیطی خشک شدن تالاب بین‌المللی گاوخونی تعریف کرد و اجرای آن را به دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان سپرد که دکتر احمد جلالیان مجری این طرح گفت: ابتدا این طرح در قالب پایان‌نامه دکتری انجام شد و بعد از آن در قالب طرح بررسی اثرات زیست محیطی خشک شدن تالاب بین المللی گاوخونی ازسوی اداره کل محیط زیست استان اصفهان، به ما واگذار و مطالعات تکمیلی درخصوص آن انجام شد.
وی افزود: در اجرای این طرح ابتدا 31 تله رسوب‌گیر با شیشه های یک متر در یک متر با توری پی وی سی به قطر 2میلی‌متر که قادر به جمع آوری ذرات معلق کمتر از دو میلی‌متر هستند، در اطراف تالاب گاوخونی در ارتفاع دو تا سه متری از سطح زمین نصب شد و به مدت یک‌سال مورد بررسی قرار گرفت. وی که همچنین استاد راهنمای این طرح بود، ادامه داد: نمونه برداری از رسوبات تالاب در دو مرحله انجام شد: ابتدا در 28 نقطه تا عمق 8/1متری سطح تالاب با فواصل 30 سانتی متر و مرحله بعدی به منظور اندازه‌گیری آلاینده های آلی در آبان ماه 94 در لایه‌های سطحی، نمونه جمع آوری شد.
جلالیان گفت: بعد از اندازه گیری ها مشخص شد که ریزگردها به فلزات سنگین مانند کادمیوم، روی و سرب آلوده هستند اما بررسی ها نشان داد که منشأ این ریزگردها بستر تالاب گاوخونی نیست؛ بلکه این مسئله به خاک‌های حوضه آبخیز تالاب بر می گردد که حدود 360 هزار هکتار است.
وی اظهار کرد: بستر تالاب گاوخونی به عناصر کادمیوم و روی آلوده است؛ اما ریزگردها علاوه بر این عناصر به سرب هم آلوده هستند که عمدتا منشأ طبیعی و انسان زاد دارند.
وی افزود: نتیجه تحقیقات نشان داد که بستر تالاب گاوخونی هنوز آن‌طور که باید، فعال نشده و بیشتر ریزگردها از خاک‌های حوضه آبریز متاثر است؛ البته این نتیجه تحقیقات مربوط به سال 94 است.
استاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان با تاکید بر اینکه کار پایش تالاب گاوخونی باید به طور مداوم انجام شود گفت: مطالعات نشان داده که پتانسیل فعال شدن تالاب وجود دارد که در آن صورت کنترل کردن چشمه های ریزگرد آن بسیار دشوار خواهد بود.
وی اظهار کرد: شرق و شمال تالاب بافت سنگینی از سدیم دارد که می تواند با پراکنده کردن ذرات رسی، شرایط ایجاد چشمه های ریزگرد را فراهم کند و با بادهای شرقی غربی که فراوانی بالاتری در منطقه دارد، پراکنده شده و و ریزگردهای سمی به اصفهان، اراک و حتی تهران و تا هزاران کیلومتر به استان های همجوار برسد و آنها را تحت تاثیر قرار دهد.
این استاد دانشگاه تاکید کرد: درست است که تالاب هنوز آنچنان فعال نشده، اما لازم است مانند دریاچه ارومیه ستادی برای احیای آن تشکیل شود. اگر ارزش آن بیشتر از ارومیه نباشد کمتر از آن نیست؛ زیرا فلات مرکزی ایران را تحت تاثیر قرار می دهد.
وی گفت: علت اینکه تالاب گاوخونی به فلزات سنگین آغشته شده، انجام کشاورزی در بالادست آن است؛ سالیان سال در آن منطقه کشاورزی شده و به علت ارزان بودن کودهای شیمیایی و سموم دفع آفات نباتی و مصرف قابل‌توجه کودهای فسفاته که حاوی کادمیوم و سایر عناصر سنگین است، بستر به مرور حاوی این فلزات خطرناک شد و اگر با استانداردهای جهانی مقایسه کنیم چندین برابر حد مجاز است.
جلالیان افزود: بنابراین اگر تالاب فعال شود تمام این عناصر در قالب ریزگردها که عمدتا از جنس کانی های حاوی بار منفی هستند، روی سطح شهر اصفهان پخش می شوند و نکته مهم این است که چون خود اصفهان نیز آلودگی ناشی از صنعت و ترافیک دارد، از این رو مشکل چند برابر می‌شود؛ یعنی این ذرات حاوی عناصر سنگین با آلودگی ناشی از ترافیک و صنعت مخلوط شده و به صورت ذرات ثانویه خطرناک در می آیند که دیگر به آنها ریزگردهای سمی گفته می شود که اصفهان، اراک و حتی تهران را هم تحت تاثیر قرار می دهند.
وی تاکید کرد: در صورت فعال شدن تالاب گاوخونی، این پتانسیل وجود دارد که به زودی شاهد بروز ریزگردهای سمی باشیم که در آن زمان جلوگیری از آن بسیار دشوار خواهد بود.
مجری طرح بررسی اثرات زیست محیطی خشک شدن تالاب بین المللی گاوخونی ادامه داد: در تالاب گاوخونی، معدن نمک از نوع کلرورسدیم وجود دارد و از سوی دیگر اراضی کشاورزی قابل توجهی در اطراف رودخانه زاینده‌رود هست که اگر این ریزگردها فعال شوند، با سونامی ریزگردهای نمک هم مواجه خواهیم شد که این خود موجب از بین رفتن کشاورزی در این منطقه می شود. به گفته وی اکنون در بخش غربی تالاب در منطقه خارا نمک به صورت صنعتی برداشت می شود که در صورت فعال شدن تالاب، علاوه بر فلزات سنگین، سونامی ریزگرد نمک نیز خواهیم داشت.
وی به سفر رییس سازمان حفاظت محیط زیست به اصفهان اشاره کرد و گفت: در این سفر تمام جزئیات طرح را برای خانم ابتکار توضیح دادم و از وی درخواست کردم تا هم کارگروهی برای احیای تالاب گاوخونی تشکیل شود و هم اینکه کار پایش تالاب به طور مداوم صورت گیرد که مورد موافقت قرار گرفت. این استاد دانشگاه افزود: استفاده از عکس ها و داده‌های ماهواره ای به تنهایی کافی نیست و بهتر است مطالعات میدانی برای به دست آوردن داده‌های واقعی انجام شود. وی با بیان اینکه برای احیای تالاب گاوخونی هنوز امید وجود دارد گفت: این روند به تامین حقابه زیست محیطی این تالاب بر می گردد و اینکه می توان از پسماندهای شهری حاشیه رودخانه برای مرطوب نگه داشتن تالاب استفاده کرد؛ همچنین می توان با راهکارهایی مانند تخصیص بخشی از آب زاینده رود هنگام باز شدن به عنوان حقابه زیست‌محیطی تالاب، از خشک شدن کامل آن جلوگیری کرد.
تهیه برنامه جامع مدیریت تالاب گاخونی
ابوالفضل آبشت مدیر ملی طرح حفاظت از تالاب های ایران نیز در گفت و گو با ایرنا گفت: در حال تهیه برنامه جامع مدیریت تالاب گاوخونی هستیم که تاکنون 70 درصد از کار پیش رفته و سه کارگاه برگزار شده و قرار است 2 کارگاه دیگر نیز برگزار و برنامه، مدیریت نهایی شود.
وی افزود: تالاب گاوخونی دو حوضه آبخیز یکی در اصفهان و دیگری در چهارمحال و بختیاری دارد که مسائل خاص خودشان را دارند؛ از این رو به زودی کارگاه زون بندی این برنامه با همکاری این دو استان برگزار می شود.
آبشت با بیان اینکه تلاش می کنیم هر چه زودتر برنامه مدیریت جامع تالاب گاوخونی، نهایی و تصویب شود اظهار کرد: هدف ما کیفیت برنامه ای است که تهیه می شود تا تمام ذی‌نفعان حوضه آبخیز از آن برخوردار شوند و به یک اجماع برسند.