روزنامه فرهنگی،اجتماعی،سیاسی،اقتصادی و ورزشی

زاینده رود

پربازدیدترین اخبار

آیین و مراسمی که با گذشت زمان دستخوش تغییر و تحریف شد؛

حاجی فیروز گدا نبود

کد خبر : 3340
۱۳۹۵/۱۲/۲۱ - ۱۴:۳۷
«حاجی فیروز» تنها نماد رهایی و آزادی است و در هیچ یک از منابع ادبی و تاریخی، از موضوع گدایی و تکدی‌گری او حرفی به میان نیامده است.
آیین سنتی نوروز در ایران، شامل مجموعه مراسم شاد و فرح‌بخشی است که بیش از قرن ها از برگزاری آن می گذرد. این آیین ها از شخصیت اسطوره های مختلف نشئت می‌گیرد و در واقع واسطه انتقال هر چه دقیق تر فرهنگ و آداب مردم یک کشور است.
*چرایی و چگونگی آیین های سنتی قبل از اسلام
اسماعیل آذر، پژوهشگر و استاد زبان و ادبیات فارسی گفت: در منابع قدیمی، یکی از مواردی که در ارتباط با حاجی فیروز گفته اند، «عمو نوروز» است که به وجود او از دوران قبل از اسلام نیز اشاره شده است.
وی افزود: در آن زمان برخی از اربابان، برده های‌ خود را به مناسبت ورود به فصل بهار، آزاد می‌کردند که در این میان بیشتر برده ها از حبشه، زنگبار و کشورهای همجوار آن بودند و اغلب آنها پوستی سیاه رنگ داشتند.
این پژوهشگر ادبیات گفت: اربابان، به مناسبت پایان فصل زمستان و به اتمام رسیدن سیاهی سرما و آغاز فصل سبز بهار، برده‌ها و غلامان سیاه خود را از بند غلامی رها می‌کردند. آنها نیز پس از آزادی، لباسی با رنگ شاد پوشیده و در کوچه‌ها به شادی می‌پرداختند و آمدن بهار را به مردم مژده می‌دادند.
همان طور که گفته شد، شخصیت «حاجی فیروز» تنها نماد رهایی و آزادی است و در هیچ یک از منابع ادبی و تاریخی، از موضوع گدایی و تکدی گری او حرفی به میان نیامده است.
حاجی فیروز در ایران
فرهنگ فاخر مردم ایران زمین، از وجود شخصیت‌های اسطوره‌ای امیدبخش و البته جالب، به مناسبت آیین‌های سنتی مختلف خبر می‌دهد.
اسماعیل آذر پژوهشگر و استاد زبان و ادبیات فارسی گفت: از «حاجی فیروز» می‌توان به عنوان یکی از شخصیت‌هایی یاد کرد که همواره نویدبخش بهار و سرسبزی و شادی بوده و شوق رسیدن سالی نو را در دل مردم دو چندان می‌کرده است.
وی افزود: حاجی فیروز شعر و ترانه می‌خوانده و با لباس سرخی که بر تن داشت، به سیاهی و سرمای زمستان خبر از پیروزی بهار تازه نفس می داد.


تحریفاتی که در فرهنگ جا خوش می‌کنند
تحریفاتی که در شخصیت‌ها و آیین‌ها و مراسم سنتی وارد شده و متاسفانه تا حدودی در فرهنگ ما جا خوش کرده است، آسیب‌های فرهنگی بسیاری را به تاریخچه پر محتوا و جذاب اسطوره‌ها وارد می‌کند.
آذر، پژوهشگر ادبیات فارسی گفت: در هیچ یک از منابع ادبی و اسطوره‌ای به تکدی‌گری «حاجی فیروز» اشاره نشده است.
وی افزود: در سال‌های اخیر با نزدیک شدن به فصل بهار، افراد سودجویی را بر سر چهارراه‌های مختلف شهر تهران مشاهده می‌کنیم که خود را به «حاجی فیروز» اسطوره‌ای شبیه می‌کنند.
این کارشناس ادبیات در ادامه گفت: شباهت ظاهری حاجی فیروزهای امروز، با آنچه در منابع و کتب معتبر آمده است، تا حدودی تنها در ظاهر و لباس او خلاصه می‌شود.
آذر تصریح کرد: در برخی از کتب حاجی فیروز را مردی میانسال بر می‌شمرده اند و این در حالی است که سوءاستفاده‌کنندگان از علایق مردم به آیین های سنتی، از پوشاندن لباس حاجی فیروز بر قد و قواره دختربچه‌های کوچک نیز ابایی ندارند.
وی ادامه داد: چه بسا کودکان کاری که تا دیروز به فروش فال و دستمال کاغذی مشغول بودند، امروز برای کسب درآمد بیشتر، لباس حاجی فیروز به تن می‌کنند.
این پژوهشگر با اشاره به موضوع تکدی گری حاجی فیروزنماها گفت: سوءاستفاده کنندگان از شخصیت‌های اسطوره‌ای، منجر به زشت جلوه دادن آیین هایی می‌شوند که در نهایت باید نماد فرهنگ فاخر و شادی سرزمینی همچون ایران باشند.
هر یک از آیین‌ها و مراسمی که به واسطه فرا رسیدن عید نوروز برگزار می‌شوند، در واقع مروری بر فرهنگ ارزشمند ایران هستند که با گذشت زمان بخشی از آنها دستخوش تغییر و حتی در مواقعی دچار تحریف شده اند و مسئولان و کارشناسان فرهنگی، باید در جهت انتقال صحیح فرهنگ فاخر به نسل‌های بعد، درصدد رفع این تحریف‌ها بر آیند.