روزنامه فرهنگی،اجتماعی،سیاسی،اقتصادی و ورزشی

زاینده رود

پربازدیدترین اخبار

زخم انتقال آب بر تن رودخانه بیرگان؛

زاینده‌رود از کارون سیرنمی‌شود

کد خبر : 4168
۱۳۹۶/۰۴/۲۶ - ۱۵:۳۰
مدیرعامل شرکت آب منطقه ای اصفهان خبر از بهره‌برداری از سد و تونل سوم کوهرنگ در دولت دوازدهم داده، اما فعالان محیط زیست اجرای این طرح را به منزله نابودی کارون می‌دانند.
دشتی با باغ‌های پربار، دامنه‌هایی سبز و چشمه‌هایی پرآب که هزاران سال حیات‌بخش رود اسطوره‌ای کارون بوده است. تصویری قدیمی از دشت بیرگان در شهرستان کوهرنگ استان چهارمحال و بختیاری که اکنون چشمه‌هایش خشکیده،  رودخانه‌اش نیمه جان است و مردمش نگران؛
 چرا که روی همین رود نیمه‌جان هم قرار شده سدی بسازند و آبش را به جایی دیگر ببرند.
بیرگان در شرق رشته کوه زردکوه بختیاری در ۲۳ کیلومتری شهر چلگرد در شهرستان کوهرنگ قرار دارد.
کرامت حافظی، فعال محیط زیست درباره اثرات زیست‌محیطی سد و تونل سوم کوهرنگ به خبرنگار مهر می‌گوید: شرایط کنونی منطقه با گذشته بسیار متفاوت است. از زمان حفر تونل ۲۴ کیلومتری کوهرنگ سوم در  منطقه کوهرنگ، چشمه مروارید و چشمه‌های فراوان کوه زرآب در دشت بیرگان، دشت زرین، نصیرآباد و منطقه نعل اشکنان کوهرنگ خشکیده و از میان رفته‌اند. به گونه‌ای که دیگر منطقه بیرگان مولد آب نیست  و ساکنان منطقه تنها با اتکا به رودخانه نیمه‌جانی که از بالادست وارد دشت بیرگان می‌شود معیشت می‌گذارانند.
 طرح انتقال آب بیرگان فاجعه ملی است
ورودی تونل کوهرنگ سوم (بیرگان) از روستای چم‌آباد-شهریاری منطقه بیرگان، آغاز و به طول ۲۴ کیلومتر آب رودخانه بیرگان را از سرشاخه‌های کارون  با عبور از زیر کوه زرآب و منطقه نعل اشکنان به خروجی تونل سوم کوهرنگ در منطقه روستای سیلگاه موسی آباد متصل می‌کند. در طول این مسیر، در ارتفاع ۲۲۰۰ متری از سطح دریا، تونلی عرضی با قطر حدود ۵ متر است که با قطع مسیر چشمه‌ها و شاهرگ آب‌های منطقه باعث ویرانی منطقه شده است. به طوری که عملیات حفاری این تونل ۲۴ کیلومتری با قطع شریان چشمه‌های بزرگ همراه بود و آب را به اعماق غیرقابل دسترس سوق داده است.
 نوع پوشش تونل  که بتن مسلح با ضخامت نیم متر روکش سیمانی است نیز به طور مضاعف شریان‌های حیاتی آب منطقه را قطع کرده است.
این فعال محیط زیست تصریح می‌کند: به جرأت می‌توان گفت این پروژه یک فاجعه زیست‌محیطی ملی است که با وجود نابود کردن منابع آبی کشور متاسفانه همچنان بر این بی‌تدبیری اصرار جاهلانه می شود.
انتقال آخرین قطرات آب رودخانه نیمه‌جان
در حال حاضر رودخانه بیرگان که زمانی عشایر بختیاری با کلک‌هایی که از مشک ساخته می‌شد و با قایق‌هایی دست‌ساز به سختی و گاهی با خطرغرق شدگی از آن عبور می‌کردند تا حدی کاهش یافته که کودکان در آن بازی می‌کنند و ارتفاع آب به کمی بالاتر از قوزک پایشان می‌رسد و می توان گفت آبی برای انتقال نیست.
حافظی گلایه می‌کند که سد  و تونل بیرگان در منطقه حفاظت شده قیصری با فعالیت‌های انفجاری، خاک‌برداری و تخریب منطقه و قطع شریان رودخانه باعث نابودی این منطقه حفاظت شده و ذخیره گاهی حیات وحش شده است. آب شرب منطقه حفاظت شده قیصری برای حیات وحش از رودخانه بیرگان تامین می شود که با انتقال آب این سرشاخه کارون همین رودخانه نیمه جان هم از منطقه بسیار ارزشمند حیات وحش قیصری دریغ می شود.
یک زاینده‌رود دیگر، به زاینده‌رود می‌رود
کارشناسان، اقداماتی که تا کنون برای انتقال آب به زاینده رود انجام شده را برای مصارفی غیر از شرب، با هزینه فراوان و کاملا غیر اقتصادی عنوان می‌کنند به گونه‌ای که قیمت آب انتقالی از محصولات صنعتی و کشاورزی گران تر می شود.
در طول سال‌های ساخت تونل بیرگان (تونل سوم کوهرنگ) دو سرشاخه کارون با نام‌های چشمه لنگان و خدنگستان، آب بیشتری را از کارون به زاینده رود انتقال داد. به طوری که تا کنون ۴ سرشاخه کارون (کوهرنگ اول، کوهرنگ دوم؛ چشمه لنگان و خدنگستان) به زاینده رود انتقال داده شده و سالانه آبی معادل ۸۰۰ میلیون متر مکعب را که حقابه کارون است به زاینده‌رود منتقل می‌کند؛ آبی که معادل یک زاینده‌رود جدید است.
حافظی هشدار می‌دهد: تونل سوم کوهرنگ در واقع هفتمین انتقال آب سرشاخه‌های کارون است. در بدترین شرایط اقلیمی و در حالی‌که خوزستان بیش از همیشه در گرمای بی سابقه اش نیازمند آب است این انتقال آب در حالی انجام می شود که هم نابودی آب شرب و هم گسترش ریزگردهای داخلی خوزستان را به دنبال دارد. از سوی دیگر طبق قوانین، انتقال آب برای غیر شرب ممنوع است و حتی برای شرب هم نباید شرب مسیر پایین دست کارون را نابود کند.
اکنون باید دید دولت دوازدهم به احداث پروژه‌های غیراقتصادی با استفاده از آب انتقالی پایان خواهد داد یا همچنان بر طبل توسعه کشاورزی غیرپایدار و صنایع آب‌بر در مناطق کویری با این بهانه که این طرح‌ها در دولت گذشته مجوز گرفته‌اند خواهد کوفت.