روزنامه فرهنگی،اجتماعی،سیاسی،اقتصادی و ورزشی

زاینده رود

پربازدیدترین اخبار

شیوع بی ادبی سیاسی در کشور نگران کننده است؛

مقابله به سبک کوچه خیابانی!

کد خبر : 8590
۱۳۹۷/۰۸/۲۵ - ۱۵:۰۲
اتهام زنی، ادبیات سخیف، تهمت و تهدید کلید واژه هایی است که در سخنان سیاستمداران کشور زیاد دیده می شود، اگر چه در همه جای دنیا معمولا رفتارهای غیر متعارف از سوی برخی از سیاستمدارانی که تلاش برای جلب افکار عمومی را دارند مشاهده شده؛ اما مسئله نگران کننده این است که کاربرد این نوع از ادبیات در عرصه های سیاسی کشور طی سال‌های اخیر به شکل چشم گیری افزایش داشته است.
 کنایه هایی از تهمت و افترا تا گوشه کنایه های جنسی و شغلی  در سایه اوج گیری فعالیت سیاستمداران ایرانی در شبکه های مجازی به خصوص توییتر بیشتر هم شده است؛ چرا که صحبت های غیر رودر رو دست این افراد را برای اظهارات غیر متعارف بازتر کرده است. بر اساس یک تحلیل روانشناختی «بی‌ادبی، بی‌ادبی می‌آورد». این فرآیند را مارپیچ بی‌تمدنی (incivility spiral) می‌نامند، یعنی کسانی که مخاطب رفتارهای توهین‌آمیز قرار می‌گیرند به همین شیوه پاسخ خواهند داد. این اره دادن و تیشه گرفتن در دو سوی یک گفت‌وگو، در نهایت قابلیت تبدیل شدن به پرخاشگری و خشونت را دارد و در نهایت، آنچه به نظر یک «بی‌ادبی ملایم» می‌آمد می‌تواند به سرعت تبدیل به تعاملی کاملا ناخوشایند شود.
در مجلس و بدنه دولت و حتی سیاستمدارانی که در حاشیه دستی بر آتش دارند معمولا چهره های شناخته شده ای هستند که بی پروا تهدید می کنند و یا ادبیات کوچه بازاری به کار می برند، فرقی هم برایشان ندارد این سخنان از تریبون مجلس باشد یا در فضای مجازی، معمولا حرف شان را بی پرده و ملاحظه به زبان می آورند.اظهارنظرهایی که گاهی با واکنش رسانه‌ها و افکار عمومی روبه‌رو می‌شود و ناگزیر گوینده را وامی‌دارد تا شخصا یا از طریق روابط عمومی و سخنگو و دفتر مربوطه، مقصود و منظورش را اصلاح کند.
این رویه در جامعه ای در حال گسترش است که به دلیل حاکم بودن اصول دینی انتظارات از تریبون‌های رسمی در چارچوب مهر و رأفت اسلامی و مدارا با برادران مسلمان است؛ اما آنچه بیشتر به چشم می آید قداره کشی های سیاسی و لفاظی های کوچه بازاری است. برخی معتقدند وارد شدن این نوع از ادبیات به سطح سیاسی کشور در دولت احمدی نژاد آغاز شد؛ وقتی او در جواب قطعنامه های تصویبی در شورای امنیت از یک تریبون مجلس گفت:« آنقدر قطعنامه بدهید تا قطعنامه‌دانتان پاره شود.»وی در مرداد 1389 در همایش ایرانیان مقیم خارج از کشور، خطاب به «اوباما» و سران کشورهای غربی گفت: «آن ممه را لولو برد». احمدی نژاد حتی در جواب وزیر خارجه فرانسه در سال 91 گفت: «همه‌اش کشک است، طرف راه می‌رفت می‌گفت ابرقدرت، قدر قدرت ...‌ ای زکی». پس از روی کار آمدن دولت روحانی اما به رغم انتظارات و نوع صحبت و ادبیات رییس جمهور این رویه ادامه پیدا کرد، زمانی که روحانی در مقابل مخالفت ها با مذاکرات برجام و در جواب مخالفانش گفت: «بروید به جهنم» و حتی منتقدان برجام را مشتی بی سواد خواند. واقعیت این است که بی‌ادبی در گفتمان‌های سیاسی سراسر دنیا کاربرد استراتژیک دارد. در تاریخ سیاسی بریتانیا نام سیاستمداران بسیاری ثبت شده که گستاخانه به یکدیگر پرخاش کرده‌اند.
در سال 2010 «دیوید کامرون» نخست وزیر بریتانیا به دلیل بی‌ادبی در یک نشست خبری به شدت مورد انتقاد مطبوعات قرار گرفت و البته او نخست‌وزیری است که به دلیل طیف گسترده تاکتیک‌های منفی‌اش مشهور است؛ از ترور شخصیت گرفته تا استهزاء و حاضرجوابی‌های توهین‌آمیز.برخی تحلیلگران سیاسی می‌گویند گستاخی ابزاری برای اعتراض به «شهرت منفی» است. مثلا اگر دولتمردی را بی‌دلیل به ضعف عملکرد متهم کنند می‌تواند از این روش برای دفاع از خود استفاده کند.
پس از دولت؛ نمایندگان مجلس هم دستی بر آتش بی ادبی سیاسی دارند. گاهی فیلم برخورد زننده و تهدید یک نماینده در مجلس با مردم عادی و یا دیگر مقامات رسمی منتشر می شود؛ مانند آنچه «علی مطهری» در جواب یک منتقد در گلپایگان بیان کرد و یا مانند آنچه در جریان یک همایش در خراسان رضوی رخ داد و «هاجر چناراني» نماينده اصولگراي نيشابور فریاد زنان به سمت سيدجواد حسيني، معاون سياسي و امنيتي استاندار یورش برد. تهدید و داد و فریاد که از یک خانم عادی در جامعه ایرانی و اسلامی هم بعید است چه رسد به یک نماینده در یک نشست رسمی. درگیری نمایندگان در تریبون مجلس هم زیاد دیده می شود؛ نمونه بارز و داغ آن در جریان استیضاح وزیر کار رخ داد زمانی که چند نماینده علاوه بر توهین های لفظی با هم درگیر هم شدند.
 گفته می شود کارکردهای ادبیات توهین آمیز کم کم از لایه های بالای سیاسی به پایین نیز سرایت می کند؛ اما کمتر کسی به خاطر می‌سپارد که ادبیات و قواعد کنش و تعامل میان افراد و گروه‌های بالای هرم قدرت نیز می‌تواند انعکاسی جدی در سطح جامعه و افکار عمومی داشته باشد.
مردم نه‌تنها از نمایندگان خود انتظار پاسخگویی در شأن جایگاه‌شان را دارند بلکه، رفتار و گفتار برگزیدگان خود را زیر ذره‌بین قرار می‌دهند، نقد می‌کنند و حتی از آن تاثیر می‌پذیرند. کمترین تاثیر گفتار دور از ادب در محافل سیاسی، ناامیدی مردم از کسانی است که بخشی از الگوی آموزش اجتماعی شهروندان هستند.به رغم تلاش های صورت گرفته برای بازگرداندن جایگاه ادب سیاسی در نظام ارزشی مربوط به حیطه سیاست و حکومت‌داری، در روزها و هفته های گذشته تکرار برخی واژگان ناهنجار و غیرمتعارف سبب بروز مجدد نگرانی ها شده است. به باور بسیاری از ناظران، استفاده سیاستمداران از ادبیات و واژگان سطحی و رواج آن در جامعه سیاسی، به دلیل گستردگی نشر و بازخوردی که در جامعه دارد
می تواند زنگ خطری برای فرهنگ کشور باشد.
نویسنده : مرضیه محب رسول