روزنامه فرهنگی،اجتماعی،سیاسی،اقتصادی و ورزشی

زاینده رود

خروج بی سر و صدای چین از مبادلات تجاری با ایران؛

سنگ دولت زیر چرخ صادرات

کد خبر : 9578
۱۳۹۷/۱۱/۱۷ - ۱۱:۱۷
آمار تجارت خارجی ایران طی 10 ماه نخست امسال از سوی گمرک جمهوری اسلامی ایران منتشر شد؛ آماری که به خوبی نشان می دهد برخی از بزرگ ترین و اصلی ترین شرکای تجاری ایران در حال خروج چراغ خاموش از عرصه تجارت خارجی با ایران هستند. کره و چین، کشورهایی هستند که طی ماه های اخیر با افت قابل توجه خرید و فروش از ایران در صدر این لیست قرار دارند، هر چند چین با میزان افزون بر 5 میلیارد دلار همچنان بزرگ ترین صادرکننده به ایران باقی مانده؛ اما این میزان برابر با کاهشی 26 درصدی همراه بوده و وضعیت در مورد کره و هند نیز به همین گونه است.
وقتی آمار شفاف می شود
هر چند در ماه های اخیر همواره تراز تجاری ایران به دلیل وارد کردن آمار صادرات فرآورده های نفتی در میان کالاهای غیر نفتی افزایش داشته؛ اما در جدیدترین آماری که از سوی گمرک منتشر شده ارقام به شدت نزولی بوده است. برابر اعلام گمرک، متوسط قیمت هر تن کالای وارداتی در نیمه نخست امسال ۱.۳۶۸ دلار بود که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲.۸۹ درصد کاهش داشته است. همچنین بر اساس آمار گمرک، وزن واردات از چین به عنوان بزرگ‌ترین کشور صادرکننده کالا به ایران در نیمه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۰/۲۶ درصد کم شد. واردات از امارات نیز از نظر وزنی ۱۲/۵۹ درصد و از نظر ارزشی ۳۰/۱۹ درصد کاهش یافته است.
کره و چین در حال خروج از ایران
افت فاحش سطح روابط تجاری چین و ایران (حداقل از لحاظ ارزش صادرات و واردات) آن هم در شرایطی که دولت این کشور همواره مخالف تحریم‌های آمریکا علیه ایران بوده و بر ضرورت حمایت از برجام تاکید کرده، اتفاقی کاملا غیرمنتظره قلمداد می‌شود. این مسئله در حالی است که طی سال‌های اخیر سه کشور هند چین و کره، اصلی ترین تامین کننده قطعات و تجهیزات ایران بوده اند؛ اما به سرعت در حال بستن دریچه های خود روی ایران هستند. کره جنوبی بیشترین کاهش صادرات به ایران را در میان پنج کشور صادرکننده کالا به ایران دارد که میزان واردات از این کشور ۲۴/۱۱ درصد از نظر وزن و ۱۶/۸۹ درصد از نظر ارزش کاهش داشته است.هرچند واردات از چین کاهش داشته؛ اما این کشور همچنان بزرگ‌ترین صادرکننده کالا به ایران است. سال گذشته صادرات چین به ایران حدود ۷.۳ میلیارد دلار بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۸ درصد کاهش یافته است. در این میان هندوستان تنها کشوری بوده که صادراتش به ایران کاهش نداشته است.
ضریب تجاری مثبت، خوب یا بد؟
در سایه کاهش واردات به کشور، صادرات در تراز تجاری کشور رشد داشته است؛ اما این سوال مطرح می شود که آیا این تراز مثبت نشانه خوبی برای اقتصاد ایران است آن هم در شرایطی که در بخش صادرات، تنها صادرات ایران به کشور عراق افزایش یافته و به بالاترین حد خود رسیده است. بررسی مقاصد صادراتی و وارداتی نشان می‌دهد، کشور چین، عراق، امارات متحده عربی، افغانستان و ترکیه مقصد اول صادرات ایران بوده و کشورهای چین، امارات، ترکیه، آلمان و هند مبدأ اصلی محصولات وارداتی به کشور بوده‌اند. تراز تجاری و تنوع کشورها از نظر مبدأ واردات و مقصد صادرات ضریب نفوذ کشور در تجارت جهانی را نشان می‌دهد و می‌توان این موضوع را به تراز تجاری منفی مثبت یا منفی ارجح‌تر دانست. بنابراین حفظ روابط تجاری یکی از مهم‌ترین رویکرد یک اقتصاد در راستای تولید بهینه و کارا و داشتن اقتصادی مبتنی بر کارایی و آزاد است. تکیه نفتی بر اقتصاد که در واقع ریشه بسیاری از عدم کارایی‌ها در تولید و اقتصاد کشور است، شرایط تحریمی نیز در به تنگنا کشیدن اقتصاد ایران در حال خودنمایی کردن است؛ چرا که مقاصد صادراتی و مبدأ‌های وارداتی هر یک از محصولات که در تجارت خارجی نقش بازی می‌کنند به نوعی همسو با آمریکا قدم برداشته‌اند که این موضوع می‌تواند به زیان ایران تمام شود .
وقتی صادرکنندگان به ستوه می آیند
آمار صادرات با آنچه در میان تولیدکنندگان و صادرکنندگان در داخل وجود دارد تفاوت زیادی دارد و حالا پای صحبت هر فعال اقتصادی که بنشینی می توانی به راحتی صدای اعتراض و نارضایتی ها از سیستم صادرات و واردات کشور را بشنوی. در همین زمینه یکی از اعضای اتاق بازرگانی اصفهان معتقد است صدور بخشنامه‌های متعدد یکی از موانع صادرات در سال جاری است. احمد خوروش ادامه داده: دولت از اوایل امسال، با صدور بخشنامه‌های متعدد، روند صادرات را مختل کرد و بسیاری از واحدها با این مشکلات مجبور به کاهش تولید خود شدند. خوروش در خصوص وضعیت صادرات در سال گذشته و اثرگذاری تصمیمات دولت بر این مقوله گفته: «در سال جاری مسائل متعددی گریبان‌گیر صادرات کشور شد و تصمیماتی در اولویت قرار گرفت که مانع توسعه صادرات بود». صادرات بی سر و سامان ایران در حالی بازارهای خود در دنیا را از دست می دهد که دولت عملا برنامه درست و روشنی برای تضمین و تسهیل جریان صادراتی ندارد، از سوی دیگر برخی از نهادها مانند مجلس نیز هر از گاهی در سایه ناتوانی دولت در تنظیم بازارهای داخلی به بحث ممنوعیت‌های صادرات ورود می کند و عملا چرخه بازار را با کندی مواجه می سازد.
نویسنده : مرضیه محب رسول