روزنامه فرهنگی،اجتماعی،سیاسی،اقتصادی و ورزشی

زاینده رود

آیا زعفران می تواند نسخه نجات بخش کشاورزی اصفهان باشد؟

راه روشنِ روزهای سیاه

کد خبر : 9800
۱۳۹۷/۱۲/۰۶ - ۱۵:۰۸
طی سال‌های اخیر، الگوی کشت در بسیاری از مناطق درگیر با خشکسالی در ایران تغییر کرده است. کشت پسته، بادام و زعفران به دلیل آب بر نبودن و ارزش صادراتی بالا در بسیاری از مناطق کویری ایران توانسته است تحولی عظیم در تغییر جامعه روستایی این مناطق پدید آورد.
هر چند که در مقابل در برخی از استان های کشور مانند چهارمحال و بختیاری سطح زیر کشت محصولات آب بر بدون در نظر گرفتن نیازهای آبی سایر استان ها افزایش داشته است؛ اما در برخی دیگر از نقاط مانند کرمان به خوبی کشاورزی در شرایط کم آبی پیاده سازی شده است. در اصفهان به رغم بحرانی شدن بی آبی اما هنوز هیچ برنامه ای برای تغییر الگوی کشت به صورت مدون و برنامه ریزی شده اجرایی نشده است. هر چند در بخش هایی از شرق استان کشت محصولات جدیدی مانند کینوا توانسته موفق عمل کند؛ اما همچنان متکی بودن به کاشت محصولاتی مانند گندم در این منطقه معشیت کشاورزان را مختل کرده است.
مخالفت ها با کاشت زعفران در اصفهان
واقع بینی در پدیده کشت و لزوم هماهنگی با بی آبی طی سال های اخیر در اصفهان هیچگاه جدی گرفته نشده است. این مسئله را می توان به عدم پیش بینی راهکارهای لازم برای جلوگیری از کشت برخی از محصولات آب بری مانند برنج در برخی از مناطق اصفهان در سال جاری به خوبی مشاهده کرد.
 پیشنهاد کاشت زعفران طی سال‌های گذشته با بدبینی از سوی کشاورزان همراه بود. زعفران را نمی‌توان به عنوان محصولی که جایگزین کشت برنج باشد، معرفی کرد. ولی از آن‌جا که دارای ارزش اقتصادی بالایی است و شرایط رشد آن با آب و هوای خشک همخوان است، می‌توان در مناطقی که اقلیم مستعد به کشت این محصول وجود دارد به آن توجه داشت چون درآمدزایی نسبتا خوبی دارد. بسیاری از این افراد جایگزینی این نوع از کشت را به منزله از دست دادن حقابه خود و حرکتی در جهت کاهش آب سهمیه اختصاصی به کشاورزان می دانستند؛ اما در نهایت اوضاع بحران آبی نشان داد که نمی توان تنها به اعتراضات اجتماعی برای رسیدن به آبی که عملا اراده چندانی برای تحقق آن وجود ندارد، دل بست. به همین دلیل کشاورزان در حال جایگزینی کشت های کم آب بر در استان هستند.
نسخه ای شفابخشی به نام زعفران
ایران در کشت و صادرات زعفران در دنیا حرف های زیادی برای گفتن دارد به همین دلیل می توان در بخش های خشک، کشت زعفران را با موفقیت انجام داد.
سودآوری زعفران ایران حتی برخی ازکشورهای همسایه مانند افغانستان را هم به کشت این محصول و خرید پیاز زعفران ایرانی وادار کرده است؛ هر چند در داخل پتانسیل قوی کشت این محصول همچنان جدی گرفته نمی شود. این مسئله حالا و پس از بحرانی شدن کشاورزی در اصفهان به دلیل کم آبی کشت محصولات کم آبی مانند زعفران و بادام را روی میز قرار داده است. معاون تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان نیز در این رابطه می گوید:کاشت درختان و گیاهان کم‌آب‌بر مانند بادام، گل محمدی، زعفران و دیگر گیاهان دارویی سازگار با منطقه می‌تواند علاوه بر درآمدزایی با کم آبی هم سازگار باشد. اصغر محسن‌زاده کرمانی اظهار داشت: تغییر الگوی کشت، اجرای آبیاری‌های تحت‌فشار، لوله‌گذاری جدول‌های کشاورزی از سیاست‌های جهاد کشاورزی است که توسط کارشناسان به کشاورزان آموزش داده می‌شود.
وی اظهار داشت: کاشت درختان و گیاهان کم‌آب‌بر مانند بادام، گل محمدی، زعفران و دیگر گیاهان دارویی سازگار با منطقه می‌تواند علاوه بر درآمدزایی با کم آبی هم سازگار باشد. هر چند منطقه شرق اصفهان بیشترین آسیب را از خشکسالی های اخیر داشته؛ اما بالاترین میزان کشت زعفران مربوط به طنز، نجف‌آباد و شاهین‌شهر بوده است و این نشان می دهد که همچنان کشاورزان امیدوار به بازگشت آب به زمین های خود هستند .
ضعف برند سازی در محصولات اصفهان
طی سال‌های اخیر زعفرانی که در اصفهان کشت می شده است در خراسان به فروش می رسد و در نهایت به صورت فله و بدون برند خاصی با بازارهای جهانی و کشورهایی مانند اسپانیا صادر می شده است و در نهایت این محصول ایرانی با برند اسپانیایی به فروش می رسد. بروکراسی‌ها، تحریم و نداشتن ارتباط با برخی کشورها، ضعف در بسته‌بندی و صنایع تبدیلی امکان رقابت با محصولات اندک تولید شده در خارج را ندارند.از دیرباز تاکنون، ایران بیش از ۹۰ درصد زعفران جهان را تولید کرده ولی کشوری مانند اسپانیا از تجارت پرسود این ادویه منفعت بیشتری برده است. آمار‌های گمرک نشان می‌دهد، در هشت ماهه نخست سال جاری، حدود ۱۷۰ تن زعفران به ارزش ۲۵۲ میلیون دلار صادر شده است.
از این میزان صادرات زعفران در هشت ماهه نخست سال جاری، سهم اسپانیا به ترتیب به لحاظ وزنی و ارزشی، ۱۵ و ۱۷ درصد بوده است.
نویسنده : مرضیه محب رسول