روزنامه فرهنگی،اجتماعی،سیاسی،اقتصادی و ورزشی

زاینده رود

باوجود بنگاه های بزرگ اقتصادی کشور در اصفهان، شاخص ها نگران کننده است

رد پای غول ها در اصفهان!

کد خبر : 9848
۱۳۹۷/۱۲/۱۰ - ۱۵:۰۱
طی روزهای اخیر که در جریان فعالیت‌های انتخاباتی اتاق بازرگانی، گروهی از یک ائتلاف بر شاخص های پایین و نگران کننده اقتصادی استان اصفهان تاکید می کردند، عده ای با نگرانی از این سیاه نمایی در میان فعالان اقتصادی معتقد بودند اوضاع اصفهان چندان هم بد نیست؛ اما در جدیدترین آمار منتشر شده از سوی یک نهاد صنعتی و بازخوانی این اعداد و ارقام به خوبی می توان فهمید نه تنها اوضاع تعریفی ندارد بلکه در جهت افت شاخص های مهم اقتصادی مانند سرمایه گذاری و بیکاری پیش رفته ایم.
بر اساس آخرین گزارش سازمان مدیریت صنعتی ایران که با عنوان گزارش رتبه‌بندی ۱۰۰ شرکت برتر کشور منتشر شده است، اگر چه پس از تهران «اصفهان» دارای بیشترین میزان وجود غول های صنعتی است؛ اما سایر شاخص ها در این استان چندان تعریفی ندارد. در سال 1396 از میان 250 شرکت بزرگ اقتصادی 250 شرکت در تهران ۳۴ غول اقتصادی در اصفهان و 20 بنگاه بزرگ در خوزستان واقع شده اند. همچنین استان‌های کرمانشاه، خراسان‌شمالی، سیستان‌وبلوچستان و خراسان‌جنوبی هرکدام با یک شرکت یا غول برتر اقتصادی در رتبه‌های پایانی قرار دارند.
۸۱ درصد سپرده‌های بانکی در ۷ استان
براساس آخرین آمارهای اعلام‌شده از سوی بانک مرکزی که مربوط به آبان‌ماه سال جاری است، در آبان سال ۹۷ حجم کل سپرده‌های ریالی و ارزی بانکی پس از کسر سپرده قانونی حدود ۱۷۱۵ هزار و ۴۴۳ میلیارد تومان است که ۵۷ درصد آن (۹۸۱ هزار و ۳۱۸ میلیارد تومان) مربوط به استان تهران است. پس از تهران، استان اصفهان با سهم1/5 درصدی خود (۸۸ هزار میلیارد تومان) در رتبه دوم و استان خراسان‌رضوی با سهم 4/4 درصدی خود (۷۵ هزار و ۸۶۴ میلیارد تومان) در جایگاه سوم قرار دارد. همچنین در حالی که هفت استان کشور شامل تهران، اصفهان، خراسان‌رضوی، فارس، خوزستان، آذربایجان‌شرقی، مازندران و البرز در مجموع بیش از ۸۱ درصد سپرده‌های بانکی کشور را دارند، مجموع سهم ۲۳ استان دیگر از کل سپرده‌های بانکی کشور حدود ۱۹ درصد است.
۶۵ درصد تسهیلات بانکی کشور در استان تهران
به‌رغم جریان پرشتاب نقدینگی در بخش‌های غیرمولد و سوداگر اقتصاد ایران، یکی از مشکلات بخش مولد اقتصاد کمبود نقدینگی است. اگرچه نمی‌توان گفت همه تسهیلات بانکی به بخش مولد اقتصاد تزریق می‌شود، اما اگر فرض کنیم بخش قابل‌توجهی از تسهیلات بانکی در قالب سرمایه در گردش به بخش‌های مولد رسیده است، می‌توان گفت میزان برخورداری استان‌ها و مناطق کشور از تسهیلات بانکی می‌تواند معیاری برای ارزیابی شکاف و عدم تعادل در استفاده از توان‌های محیطی و انسانی مناطق یا استان‌ها باشد. در همین زمینه براساس آخرین داده‌های آماری بانک مرکزی ایران، در آبان‌ماه سال ۹۷ مجموع تسهیلات جاری و غیرجاری نظام بانکی کشور حدود ۱۴۰۰ هزار و ۹۸۸ میلیارد تومان بوده که از این میزان، بیش از ۶۵ درصد تسهیلات بانکی (۹۱۵ هزار میلیارد تومان) مربوط به استان تهران است. پس از استان تهران، استان اصفهان با سهم 8/3 درصدی (۵۳ هزار میلیارد تومان) در رتبه دوم و استان خراسان‌رضوی با سهم 1/3 درصدی (۴۳ هزار میلیارد تومان) در رتبه سوم قرار دارد. نکته قابل‌تامل در بررسی داده‌های آماری مربوط به تسهیلات بانکی این است که ۱۴ استان با بالاترین میزان دریافت تسهیلات بانکی ۹۰ درصد تسهیلات را دریافت کرده و سهم ۱۷ استان دیگر از کل تسهیلات بانکی کشور فقط ۱۰ درصد است. همچنین سهم ۶۵ درصدی استان تهران از کل تسهیلات بانکی در حالی است که ۱۵ استان کشور هرکدام کمتر از یک‌درصد از تسهیلات بانکی کشور سهم دارند.
۵۱ درصد از تولید ناخالص داخلی در ۵ استان
حجم تولید ناخالص داخلی (GDP) یکی دیگر از مولفه‌های بسیار خوب برای ارزیابی نابرابری و عدم تعادل در بهره‌گیری از ظرفیت‌های مناطق و استان‌های کشور است. تولید ناخالص داخلی یک استان به معنی برآورد ریالی ارزش کل کالاها و خدمات نهایی تولیدشده در هریک از استان‌های کشور برای یک دوره زمانی معین (سالانه) است که نشان می‌دهد هر استان چقدر در تولید سهم دارد. بررسی استانی و منطقه‌ای این شاخص می‌تواند تصویری واقعی از قدرت تولید و زایندگی یک اقتصاد و البته میزان بهره‌گیری از توان‌های انسانی و طبیعی مناطق را ارائه کند. محاسبات استانی و منطقه‌ای این شاخص بسیار سخت و زمان‌بر است و معمولا با تاخیر چندساله منتشر می‌شود. براساس آخرین داده‌های منتشرشده از سوی مرکز آمار و اطلاعات راهبردی وزارت کار که مربوط به سال ۱۳۹۴ است، در تولید ناخالص داخلی شکاف بسیار عمیقی بین استان‌های کشور وجود دارد، به‌طوری که از مجموع ۱۰۶۸ هزار میلیارد تومان حجم تولید ناخالص داخلی بدون نفت، ۲۶ درصد آن در تهران متمرکز شده و سهم ۳۰ استان دیگر ۷۴ درصد است. نکته قابل‌تامل این است که سهم ۲۶ درصدی تهران از تولید ناخالص داخلی تقریبا برابر با مجموع سهم ۲۰ استان پایانی انتهایی است. همچنین بیش از ۵۰ درصد از تولید ناخالص داخلی کشور در پنج استان تهران، اصفهان، خراسان‌رضوی، خوزستان و فارس متمرکز شده است.
سهم ۵۰ درصدی پنج استان با بالاترین حجم تولید ناخالص داخلی در حالی است که این استان ها با کمترین حجم تولید ناخالص داخلی همگی کمتر از یک‌درصد از تولید ناخالص داخلی سهم دارند. (ایلام 57/0درصد، کهگیلویه‌وبویراحمد 58/0درصد، خراسان‌جنوبی 63/0درصد، چهارمحال‌وبختیاری81/0 درصد).
نویسنده : مرضیه محب رسول